Dziewięć gmin poniżej normy recyklingu. Starostwo poprawia błędy w raporcie

Dziewięć z dziesięciu gmin powiatu słupskiego nie osiągnęło w 2025 roku wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych. Tak wynikało ze zaktualizowanych danych przekazanych przez Starostwo Powiatowe w Słupsku. W pierwotnym raporcie znalazły się również poważne rozbieżności liczbowe. Niepokojąco wyglądały także wskaźniki jakości wód powierzchniowych. Urzędnicy przyznali, że część dokumentu wymagała poprawek.

Raport z realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Słupskiego obejmuje lata 2024–2025. To dokument, który ma pokazać, czy samorządy skutecznie radzą sobie z gospodarką odpadami, ochroną wód, kanalizacją i innymi problemami środowiskowymi. Analiza pierwotnej wersji raportu i odpowiedzi Starostwa ujawniła jednak różnicę między ambitnymi założeniami a osiągniętymi wynikami.

RECYKLING. TYLKO JEDNA GMINA SPEŁNIŁA WYMAGANIA

W 2024 roku ustawowy poziom recyklingu wynosił 45 proc. Spośród dziesięciu gmin powiatu słupskiego wymagania spełniło pięć: Damnica, Dębnica Kaszubska, Kobylnica, Potęgowo i Redzikowo.

Rok później poprzeczka została podniesiona do 55 proc. I tutaj sytuacja wygląda znacznie gorzej. Wymagany poziom osiągnęła tylko Dębnica Kaszubska, uzyskując 63 proc. Pozostałe dziewięć gmin nie zdołało przekroczyć ustawowego progu.

Co ciekawe, z porównania danych wynika, że wszystkie dziesięć gmin poprawiło swoje wyniki względem 2024 roku. Problem polega na tym, że w większości przypadków poprawa okazała się niewystarczająca wobec nowych wymagań.

Najbliżej sukcesu znalazło się Potęgowo z wynikiem 54,4 proc. Do ustawowego minimum zabrakło zaledwie 0,6 punktu procentowego. Niewiele więcej, bo jeden punkt procentowy, zabrakło Damnicy, która osiągnęła 54 proc.

Całkiem dobrze poradziła sobie również gmina Ustka, uzyskując 52,22 proc. To znaczący postęp wobec 34,15 proc. rok wcześniej. Jeszcze większą poprawę odnotowały Główczyce, gdzie wskaźnik wzrósł z 27,92 do 46,12 proc. Mimo tego żadna z tych gmin nie osiągnęła wymaganego minimum.

W Redzikowie poziom recyklingu wyniósł 51 proc., w Kobylnicy 47,27 proc., w Smołdzinie 40,16 proc., a w Kępicach 40 proc. Najsłabiej wypadło miasto Ustka z wynikiem 34,5 proc. Oznacza to aż 20,5 punktu procentowego poniżej ustawowego wymogu.

Co istotne, w 2026 roku wymagany poziom wzrósł do 56 proc. Gminy, które już teraz mają trudności z realizacją obowiązków, stoją więc przed kolejnym wyzwaniem.

W RAPORCIE 43 PROC., PO WERYFIKACJI 63 PROC.

Jednym z najciekawszych ustaleń jest skala różnic pomiędzy pierwotnie opublikowanym dokumentem a danymi, które Starostwo przedstawiło po ich weryfikacji.

Przykładem jest Dębnica Kaszubska. W pierwotnej wersji raportu za 2025 rok wpisano 43 proc. recyklingu. Tymczasem zweryfikowany wynik wynosi 63 proc. Różnica sięga aż 20 punktów procentowych i całkowicie zmienia ocenę tej gminy.

Jeszcze bardziej zaskakujące są dane dotyczące składowania odpadów w Kępicach. W pierwotnym zestawieniu wpisano 0 proc., natomiast po weryfikacji wskaźnik wyniósł 32 proc. To istotna różnica, ponieważ oznacza przekroczenie obowiązującego limitu.

Zmieniły się również inne wartości. W Damnicy pierwotnie podano poziom składowania wynoszący 1,4 proc., a po aktualizacji 11,8 proc. W Kobylnicy wynik recyklingu za 2025 rok skorygowano z 51,03 do 47,27 proc.

W przypadku Smołdzina pierwotnie w ogóle zabrakło części danych. Zamiast wyników wpisano „b.d.”, czyli brak danych. Starostwo wyjaśnia, że informacje nie zostały umieszczone w gminnej analizie gospodarki odpadami. Ostatecznie pozyskano je z Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami (BDO).

Urząd poinformował, że dane za 2025 rok zweryfikowano i zaktualizowano 15 października 2026 roku, na podstawie sprawozdań zatwierdzonych przez marszałka województwa pomorskiego. Przygotowano również autopoprawkę do projektu uchwały.

Warto podkreślić, że wymienione różnice są zmianami wartości zapisanych w dokumentacji, a nie nagłym wzrostem lub spadkiem poziomu recyklingu w ciągu kilku dni.

DWIE GMINY PRZEKROCZYŁY LIMIT SKŁADOWANIA ODPADÓW

Recykling to nie jedyny problem. Od 2025 roku gminy obowiązuje także maksymalny 30-procentowy poziom składowania odpadów komunalnych.

Z najnowszego zestawienia wynika, że limit przekroczyły dwie gminy. W Kępicach poziom składowania wyniósł 32 proc., a w mieście Ustka 31,08 proc.

Tymczasem w pierwotnym raporcie zapisano, że wymagany poziom składowania za 2025 rok wynosi 50 proc. Różnica jest zasadnicza, bo ustawowy limit wynosi 30 proc.

Starostwo przyznaje:

– Zapis 50% to błąd pisarski, który został ujęty w autopoprawce do uchwały.

Pozostaje pytanie o finansowe konsekwencje niewykonania obowiązków środowiskowych. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu może wiązać się z administracyjnymi karami pieniężnymi.

Starostwo wyjaśnia, że nie sprawuje nadzoru nad gminami w zakresie osiągania poziomów recyklingu. Dane w sprawozdaniach weryfikuje marszałek województwa, natomiast dalsze postępowania należą do kompetencji wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.

W przekazanej odpowiedzi nie wskazano jednak konkretnych decyzji o nałożeniu kar ani ich wysokości. Nie wiadomo więc jeszcze, czy i jakie sankcje finansowe zastosowano wobec poszczególnych samorządów.

JEDEN DOBRY WYNIK WÓD. CEL TO DWADZIEŚCIA

Równie niepokojąco przedstawia się część raportu dotycząca jakości wód powierzchniowych.

W dokumencie wskazano, że tylko jedna jednolita część wód powierzchniowych osiąga stan co najmniej dobry, podczas gdy wartość docelowa programu wynosi 20.

Starostwo wyjaśniło, że pozytywny wynik dotyczy Maleńca, badanego w punkcie pomiarowym w Gogolewku. Ocenę przeprowadzono w 2024 roku.

Załączony wykaz monitoringu obejmuje łącznie 41 jednolitych części wód powierzchniowych: 37 rzecznych i cztery jeziorne. Znajdują się w nim między innymi odcinki Słupi, Łupawy i Łeby, a także jeziora Gardno, Łebsko, Dołgie Wielkie i Głębokie.

Wykaz zawiera jednak przede wszystkim nazwy i kody monitorowanych części wód oraz punkty pomiarowe. Nie przedstawia pełnej klasyfikacji wyników wszystkich wymienionych wód, o którą zwróciła się redakcja.

Nie należy przy tym mylić oceny ekologicznej wód powierzchniowych z jakością wody dostarczanej mieszkańcom do kranów. Są to odrębne zagadnienia.

Starostwo tłumaczy, że osiągnięcie dobrego stanu wód zależy między innymi od presji zanieczyszczeń, uwarunkowań przyrodniczych i współpracy instytucji odpowiedzialnych za gospodarkę wodną.

Wśród przewidzianych działań wymienia się monitoring, edukację ekologiczną, ograniczanie zanieczyszczeń rolniczych, utrzymywanie urządzeń wodnych oraz modernizację oczyszczalni ścieków.

Problem w tym, że program nie wyznacza szczegółowych terminów realizacji poszczególnych przedsięwzięć w rozbiciu na lata. Trudno więc jednoznacznie określić, kiedy zakładana poprawa jakości wód ma zostać osiągnięta.

KANALIZACJA I WODOCIĄGI. DO CELU JESZCZE DALEKO

Kolejnym wyzwaniem jest infrastruktura wodno-kanalizacyjna. Według danych GUS wykorzystanych w raporcie z kanalizacji korzysta 83,6 proc. mieszkańców powiatu słupskiego, podczas gdy docelowy wskaźnik programu wynosi 87 proc.

Jeszcze wolniej poprawia się dostępność sieci wodociągowej. Korzysta z niej 96,1 proc. mieszkańców, przy założonym celu wynoszącym 100 proc.

Warto jednak zwrócić uwagę na ważny szczegół. Dane te dotyczą 2024 roku, a nie 2025. Starostwo wyjaśnia, że podczas opracowywania raportu nie dysponowało jeszcze kompletnymi statystykami za kolejny rok.

Dla porównania, wartości bazowe z 2022 roku wynosiły 82,6 proc. dla kanalizacji oraz 96 proc. dla wodociągów. Oznacza to, że w analizowanym porównaniu dostępność kanalizacji zwiększyła się o jeden punkt procentowy, a wodociągów zaledwie o 0,1 punktu.

To wskaźniki obrazujące tempo zmian, choć wyznaczone cele dotyczą całego okresu obowiązywania programu i jego perspektywy do 2030 roku, a nie wyłącznie końca 2025 roku.

Redakcja pytała również o konkretne inwestycje, harmonogramy ich realizacji oraz finansowanie.

Odpowiedź Starostwa jest jednoznaczna:

– Tutejszy urząd nie posiada szczegółowego harmonogramu planowanych inwestycji wodociągowych i kanalizacyjnych na dalsze lata obowiązywania Programu.

Urzędnicy podkreślają, że zadania mają charakter ciągły, a ich realizacja zależy od potrzeb oraz dostępności środków finansowych.

117 ZADAŃ. NIE WSZYSTKIE ZREALIZOWANO

Program Ochrony Środowiska przewiduje łącznie 117 zadań. Co ciekawe, w podsumowaniu raportu znalazło się stwierdzenie, że przedsięwzięcia realizowano zgodnie z przyjętym harmonogramem.

Jednocześnie w odpowiedzi Starostwa wskazano konkretne zadania, których nie realizowano w latach 2024–2025.

Wśród zadań własnych powiatu wymieniono prowadzenie rejestru osuwisk, przygotowanie dokumentacji projektowej rewaloryzacji zabytkowego parku przypałacowego w Damnicy oraz kontrole dotyczące dopuszczalnych norm hałasu komunikacyjnego.

Nie podjęto również wskazanego w programie zadania polegającego na edukowaniu społeczeństwa na wypadek wystąpienia poważnej awarii.

W odpowiedzi wyszczególniono ponadto zadania, których realizacji nie zaraportowano. Dotyczy to między innymi edukacji na temat pól elektromagnetycznych, rekultywacji terenów zdegradowanych, kontroli podmiotów gospodarujących odpadami oraz części przedsięwzięć drogowych.

Na tej liście znalazły się także druga jezdnia obwodnicy Słupska w ciągu S6, obwodnica Słupska i Kobylnicy w ciągu drogi krajowej nr 21 oraz przedsięwzięcia związane z drogą wojewódzką nr 210 w Motarzynie. Część tych zadań przewidziano dopiero na kolejne lata, dlatego brak ich realizacji w okresie 2024–2025 nie musi oznaczać opóźnienia.

Starostwo wyjaśnia, że większość przedsięwzięć ma charakter wieloletni, a ocena realizacji programu została sporządzona przede wszystkim na podstawie liczby zadań podjętych do wykonania oraz poniesionych kosztów.

To istotne rozróżnienie. Samo rozpoczęcie zadania lub wydatkowanie pieniędzy nie oznacza jeszcze, że osiągnięto oczekiwany efekt środowiskowy.

SĄ TEŻ POZYTYWNE INFORMACJE

Raport nie składa się wyłącznie z niekorzystnych wskaźników. Przedstawia również konkretne działania związane z usuwaniem materiałów zawierających azbest.

Przykładowo w Kobylnicy w 2024 roku usunięto 74,55 tony wyrobów zawierających azbest, a w 2025 roku kolejne 79,61 tony. Łącznie daje to ponad 154 tony w ciągu dwóch lat.

W Redzikowie w analogicznym okresie unieszkodliwiono 117,34 tony takich materiałów.

Pozytywnym wskaźnikiem jest również brak poważnych awarii odnotowanych w zestawieniu dotyczącym realizacji programu.

Nie zmienia to jednak faktu, że największe wyzwania pozostają w gospodarce odpadami, poprawie jakości wód i rozwoju infrastruktury wodno-kanalizacyjnej.

STAROSTWO NIE ZGŁASZAŁO UWAG DO RAPORTU

Na koniec pozostaje jeszcze jedna ciekawostka. Redakcja zapytała, czy Zarząd Powiatu lub urzędnicy zgłaszali uwagi i zastrzeżenia do dokumentu przed jego przyjęciem.

Starostwo odpowiedziało krótko:

– Nie zgłaszano uwag do Raportu.

Tymczasem w toku aktualizacji danych przygotowano autopoprawkę obejmującą między innymi gospodarkę odpadami. Zarówno pierwotny projekt, jak i poprawiona wersja znalazły się w materiałach sesyjnych Rady Powiatu Słupskiego na 27 października 2026 roku.

W całej sprawie najbardziej zastanawiające jest jednak coś innego. Z jednej strony samorządy realizują zadania, wydają pieniądze i wykazują postępy. Z drugiej, najważniejsze wskaźniki środowiskowe nadal pozostają daleko od zakładanych celów.

Przykład recyklingu pokazuje, że poprawa wyniku nie zawsze wystarcza do spełnienia ustawowego obowiązku. Z kolei rozbieżności w dokumentacji dowodzą, jak duże znaczenie ma rzetelna weryfikacja danych.