Powiat słupski zadłuży się na 47,5 mln zł. W planach kolejne miliony, spłaty do 2042 roku

Powiat Słupski zaplanował emisję obligacji o wartości 17,8 mln zł. Skarbnik Izabela Hubert przekazała redakcji dane o kosztach i zapowiedziała kolejną emisję w 2027 roku. Z odpowiedzi i dokumentów wynikało, że po tegorocznej emisji zadłużenie ma sięgnąć blisko 47,5 mln zł, a wykup ostatnich obligacji przewidziano na 2042 rok.

Powiat Słupski zamierza wyemitować obligacje o wartości 17,8 mln zł. Decyzję radni podjęli 29 września. Za głosowało 15 osób, nikt nie był przeciw, a pięcioro radnych wstrzymało się od głosu.

Za tymi milionami kryje się jednak znacznie dłuższa historia. Jej ostatni rozdział zaplanowano dopiero na 2042 rok. Do tego czasu powiat będzie musiał oddawać pożyczony kapitał i płacić odsetki. Pieniądze na te zobowiązania mają pochodzić między innymi z udziałów samorządu we wpływach z podatku PIT.

Przeanalizowaliśmy odpowiedzi na 40 szczegółowych pytań, które skierowaliśmy do starostwa. Wyłania się z nich obraz samorządu intensywnie inwestującego, ale coraz mocniej korzystającego z finansowania dłużnego.

Z 16 MILIONÓW ZROBI SIĘ PRAWIE 47,5 MILIONA

Jeszcze na koniec 2021 roku zadłużenie powiatu wynosiło 24,5 mln zł. Rok później spadło do 17,8 mln zł, a w 2023 roku do niespełna 16 mln zł.

::event{"type":"horizontal","item":"506"}

Potem sytuacja zaczęła się zmieniać. Na koniec 2024 roku zobowiązania wynosiły już 23,7 mln zł. W 2025 roku wzrosły do 31,8 mln zł.

Na 30 września 2026 roku powiat nadal miał 31,8 mln zł zadłużenia. Jednak po przeprowadzeniu zaplanowanej emisji obligacji i wykupie części wcześniejszych papierów dłużnych, kwota ta ma wzrosnąć do 47 468 000 zł.

Oznacza to wzrost o 15,7 mln zł, czyli 49,42 proc. w ciągu zaledwie jednego roku.

Dla porównania, na koniec 2023 roku zadłużenie było niemal trzykrotnie niższe.

Można również przeliczyć te zobowiązania na mieszkańców. Według danych przekazanych przez starostwo powiat liczył na koniec 2025 roku 95 395 osób. Obecne zadłużenie odpowiada statystycznie 333 zł na mieszkańca. Po nowej emisji będzie to już niemal 498 zł na osobę.

Nie oznacza to oczywiście, że każdy mieszkaniec otrzyma rachunek na taką kwotę. Pokazuje jednak skalę zobowiązań, które samorząd będzie spłacał z przyszłych dochodów.

POŻYCZAMY 17,8 MILIONA. ODDAMY PONAD 27 MILIONÓW?

Nowa emisja obligacji ma wartość 17,8 mln zł, ale pozyskanie tych pieniędzy nie będzie darmowe.

Skarbnik powiatu Izabela Hubert przekazała naszej redakcji, że szacunkowy koszt samych odsetek do momentu wykupu ostatnich obligacji wyniesie 9 211 140 zł. Do tego dochodzi około 85 tys. zł prowizji i innych kosztów emisji.

Łącznie daje to prawie 9,3 mln zł dodatkowych wydatków.

Przy założeniu wyemitowania wszystkich obligacji oraz utrzymania przyjętych warunków finansowych powiat musiałby więc przeznaczyć na spłatę kapitału, odsetek i opłat około 27,1 mln zł.

To prognoza, nie ostateczny rachunek. Oprocentowanie obligacji będzie bowiem zmienne.

Do obliczeń powiat przyjął stawkę WIBOR 6M na poziomie 3,88 proc. oraz marżę wynoszącą 0,5 punktu procentowego. Daje to szacunkowe oprocentowanie 4,38 proc. rocznie.

Co ciekawe, w momencie udzielania odpowiedzi naszej redakcji powiat nie miał jeszcze wybranej instytucji finansowej obsługującej emisję. Procedura wyboru nadal trwała.

Oznacza to, że ostateczne warunki oraz pełen koszt operacji nie były jeszcze znane.

Zapytaliśmy również, czy powiat analizował skutki ewentualnego wzrostu WIBOR o jeden lub dwa punkty procentowe. Nie otrzymaliśmy konkretnych wyliczeń takich scenariuszy.

Skarbnik wyjaśnia, że ponowne przeliczenie kosztów byłoby konieczne w przypadku znaczącego wzrostu stóp procentowych.

Skalę ryzyka można jednak przedstawić prostym rachunkiem. Przy pełnym zadłużeniu z nowej emisji wynoszącym 17,8 mln zł wzrost oprocentowania o jeden punkt procentowy oznaczałby około 178 tys. zł dodatkowych odsetek w skali roku. Dwa punkty procentowe to około 356 tys. zł. Rzeczywisty koszt zależałby od terminów wykupu obligacji i zmian oprocentowania.

NOWYMI OBLIGACJAMI SPŁACĄ RÓWNIEŻ STARE

Nie całe 17,8 mln zł trafi na inwestycje.

Zgodnie z decyzją radnych 15,7 mln zł ma posłużyć finansowaniu deficytu związanego z inwestycjami. Pozostałe 2,1 mln zł przeznaczono na wykup wcześniej wyemitowanych obligacji.

Chodzi o zobowiązania z trzech różnych lat.

Pierwsze, na 300 tys. zł, pochodzą z 2017 roku. Tamta emisja również służyła między innymi spłacie wcześniejszych zobowiązań. Kolejne 800 tys. zł to obligacje z 2020 roku, kiedy powiat potrzebował pieniędzy na pokrycie ubytku dochodów spowodowanego pandemią COVID-19. Ostatni milion złotych pochodzi z emisji z 2021 roku, związanej ze spłatą wcześniejszego zadłużenia oraz finansowaniem inwestycji.

Mówiąc prościej, część nowych pożyczonych pieniędzy posłuży do spłacenia starych długów.

Takie rozwiązanie jest dopuszczalne i stosowane w finansach samorządowych. Pozwala rozłożyć zobowiązania w czasie, ale nie oznacza, że dług znika. Zmienia się sposób jego finansowania.

Starostwo zaznacza jednocześnie, że nie musi wykorzystywać całej zatwierdzonej emisji. Ostateczna kwota może zostać ograniczona, jeśli sytuacja finansowa pozwoli na rezygnację z części obligacji.

KOLEJNE 17,7 MILIONA W 2027 ROKU. TU POJAWIA SIĘ ZASKOCZENIE

To jeden z najciekawszych fragmentów odpowiedzi udzielonej naszej redakcji.

Zapytaliśmy, czy w latach 2027–2030 powiat zamierza emitować kolejne obligacje albo zaciągać kredyty.

Odpowiedź jest twierdząca.

W 2027 roku zarząd przewiduje kolejną emisję obligacji w wysokości 17,7 mln zł.

W innym punkcie tej samej odpowiedzi skarbnik informuje, że przygotowywany projekt budżetu na przyszły rok zakłada finansowanie inwestycji emisją obligacji o wartości 17,4 mln zł.

Pomiędzy tymi kwotami jest 300 tys. zł różnicy. Ostateczna wielkość planowanego zadłużenia będzie więc zależała od przyjętego budżetu.

Jest jednak znacznie ważniejsza kwestia.

W obowiązującej Wieloletniej Prognozie Finansowej, zaktualizowanej 27 października, powiat zakłada stopniowe zmniejszanie zadłużenia.

Na koniec 2026 roku ma ono wynosić 47,5 mln zł. W 2027 roku spaść do 45,8 mln zł, w 2028 roku do 43,8 mln zł, w 2029 roku do 40 mln zł, a w 2030 roku do 36,8 mln zł.

Tyle że ta prognoza nie przewiduje nowej emisji obligacji w 2027 roku. W odpowiedniej pozycji finansowania dłużnego wpisano zero.

Co stanie się więc z prognozą, jeśli powiat rzeczywiście wyemituje kolejne 17,7 mln zł?

Przy zachowaniu pozostałych założeń obecnego harmonogramu proste dodanie nowej emisji do prognozowanego długu na koniec 2027 roku daje około 63,5 mln zł zadłużenia.

Nie jest to zatwierdzona prognoza ani kwota przesądzona. Nowy budżet może zmienić również wysokość spłat i inne elementy finansowania. Pokazuje jednak skalę różnicy między aktualnym dokumentem a planami, o których informuje skarbnik.

W praktyce zapowiadana emisja będzie wymagała przedstawienia nowych prognoz zadłużenia i kosztów jego obsługi.

HALA SPORTOWA, DROGI I MILIONOWE INWESTYCJE

Dlaczego powiat tak intensywnie się zadłuża?

Starostwo wskazuje przede wszystkim na konieczność realizowania inwestycji i zapewniania wkładu własnego do przedsięwzięć finansowanych ze źródeł zewnętrznych.

Wśród dużych zadań znajdujących się w planach powiatu jest budowa hali sportowej przy Zespole Szkół Agrotechnicznych w Słupsku.

Według najnowszej prognozy całe przedsięwzięcie, obejmujące również dokumentację i wyposażenie, ma kosztować około 14,8 mln zł. Największe wydatki zaplanowano na lata 2027–2028. Powiat otrzymał na inwestycję 2,5 mln zł dofinansowania z programu rozwoju infrastruktury sportowej.

W planach znajduje się również budowa i rozbudowa ulic Koszarowej i Bosmańskiej w kierunku Centralnego Poligonu Sił Powietrznych w Ustce. Wartość tego przedsięwzięcia określono na 55,75 mln zł, z czego 34,55 mln zł przypada na 2027 rok.

To tylko przykłady dużych zadań ujętych w dokumentach finansowych.

Nasza redakcja zapytała skarbnik o dokładny wykaz inwestycji, które zostaną sfinansowane z 15,7 mln zł tegorocznego zadłużenia. Nie otrzymaliśmy jednak podziału tych pieniędzy na poszczególne przedsięwzięcia.

– Emisja obligacji w wysokości 15,7 mln zł nie jest przypisana do konkretnych zadań inwestycyjnych realizowanych w 2026 roku – wyjaśnia Izabela Hubert.

Z finansowego punktu widzenia ma to uzasadnienie. Obligacje służą bowiem finansowaniu deficytu budżetu, a niekoniecznie jednej konkretnej budowy.

Z perspektywy mieszkańców pozostaje jednak pytanie, które inwestycje nie mogłyby zostać zrealizowane bez zwiększenia zadłużenia.

W KOLEJNYCH LATACH MILIONY NA SPŁATY I ODSETKI

Nowe obligacje nie tylko zwiększą wysokość zadłużenia. Ich obsługa będzie regularnie obciążała przyszłe budżety.

Według przekazanych prognoz łączne wydatki na spłaty kapitału i koszty obsługi długu mają wynieść 3,98 mln zł w 2027 roku, 4,16 mln zł w 2028 roku, 5,94 mln zł w 2029 roku i 5,18 mln zł w 2030 roku.

Łącznie to ponad 19,2 mln zł w ciągu czterech lat.

Trzeba jednak podkreślić, że przedstawione wyliczenia opierają się na dotychczasowej prognozie. Nie uwzględniają jeszcze skutków zapowiadanej kolejnej emisji obligacji w 2027 roku.

Powiat przekonuje, że sytuacja finansowa pozostaje bezpieczna.

Według skarbnik Regionalna Izba Obrachunkowa nie zgłaszała w ostatnich latach zastrzeżeń dotyczących poziomu zadłużenia i kosztów jego obsługi.

Obecny margines pomiędzy planowanym wskaźnikiem spłaty zobowiązań a dopuszczalnym limitem wynosi około 14,65 punktu procentowego. Najmniejszy ma być w 2030 roku, kiedy spadnie do 11,17 punktu procentowego.

To istotne dane. Sam wzrost zadłużenia nie musi oznaczać zagrożenia dla finansów samorządu, jeśli przyszłe dochody pozwalają bezpiecznie regulować zobowiązania.

MAKSYMALNEGO LIMITU DŁUGU NIE MA

Zapytaliśmy również, czy zarząd powiatu wyznaczył granicę zadłużenia, której nie zamierza przekraczać.

Okazuje się, że takiej granicy nie określono.

– Zarząd Powiatu nie wyznaczył maksymalnego poziomu zadłużenia, ale każda jego zmiana jest analizowana – wyjaśnia Izabela Hubert.

Skarbnik podkreśla, że samorząd poszukuje przede wszystkim zewnętrznych źródeł współfinansowania inwestycji, a z finansowania dłużnego korzysta w sytuacji konieczności.

Na pytanie o możliwość realizacji wariantu zakładającego mniejsze zadłużenie nie wskazano konkretnych inwestycji, z których należałoby zrezygnować. Starostwo argumentuje, że przyjęty poziom finansowania ma umożliwić realizację ważnych zadań i zapewnić wkład własny do projektów, dla których w 2027 roku procedowane jest przyznanie ponad 33 mln zł dofinansowania.

I właśnie w tym miejscu znajduje się sedno całej sprawy.

Powiat może inwestować więcej, korzystając z pożyczonych pieniędzy. Pytanie nie brzmi więc wyłącznie, ile wynosi dług, ale jakie korzyści przyniosą finansowane w ten sposób przedsięwzięcia i czy będą warte kosztów wieloletniej obsługi zobowiązań.

Na razie pewne jest, że tegoroczna emisja, jeśli zostanie przeprowadzona w całości, podniesie zadłużenie do blisko 47,5 mln zł. Jej szacunkowe koszty dodatkowe sięgają 9,3 mln zł, a ostatnie obligacje przewidziano do wykupu w 2042 roku.

Jednocześnie zarząd przygotowuje kolejną emisję w 2027 roku, która może istotnie zmienić obecne prognozy.

To oznacza, że prawdziwa skala przyszłego zadłużenia powiatu może być znacznie większa niż wynika z dokumentów obowiązujących dzisiaj.

Bo pożyczone miliony łatwo wpisać do budżetu jednego roku. Znacznie trudniej przez kolejne kilkanaście lat znajdować pieniądze na ich oddawanie.