Kompostownia w Kępicach miała być nieopłacalna. Urząd przyznaje: szczegółowych wyliczeń nie było

Najpierw uznano, że budowa kompostowni w Kępicach się nie opłaca. Później urząd przyznał, że nie dysponował szczegółową kalkulacją ekonomiczną, która potwierdzałaby taką ocenę. Na dodatek wcześniejsze porównanie z Dzierzgoniem zawierało ogromny błąd. Sprawę ujawniła odpowiedź na interpelację radnego Rafała Stelmacha. Dokument ujawnił również rosnące koszty bioodpadów i niepokojąco niski poziom recyklingu.

Sprawa rozpoczęła się w maju 2026 roku. Radny Rafał Stelmach zaproponował rozważenie budowy miejskiej kompostowni, która mogłaby przetwarzać odpady organiczne pochodzące od mieszkańców Kępic. Jako przykład wskazał Dzierzgoń, gdzie takie rozwiązanie już funkcjonuje.

Odpowiedź władz nie pozostawiała wówczas większych złudzeń. Zdaniem urzędu ilość bioodpadów powstających w Kępicach była zbyt mała, aby przedsięwzięcie miało ekonomiczny sens. Nakłady inwestycyjne miały nie zwrócić się nawet w okresie amortyzacji instalacji.

Radny postanowił jednak sprawdzić, na jakich wyliczeniach oparto tak stanowczą ocenę.

NIEOPŁACALNA, CHOĆ NIKT TEGO SZCZEGÓŁOWO NIE POLICZYŁ

W interpelacji z 27 sierpnia Stelmach zażądał przedstawienia konkretnych danych: przewidywanych kosztów budowy, eksploatacji, zatrudnienia, energii, serwisowania instalacji, a także potencjalnych oszczędności i okresu zwrotu inwestycji.

Odpowiedź urzędu z 18 września przyniosła zaskakujące ustalenie. Szczegółowej analizy techniczno-ekonomicznej po prostu nie było.

Urzędnicy wyjaśnili, że samodzielnie nie wykonują takich opracowań i nie posiadają szczegółowych zestawień kosztowych pozwalających ocenić poszczególne elementy przedsięwzięcia.

- Wszelkie dotychczasowe stanowiska oraz wnioski dotyczące stanowiska o nieopłacalności inwestycji zostały sformułowane wyłącznie na podstawie ogólnych rekomendacji - czytamy w odpowiedzi podpisanej z upoważnienia burmistrza przez zastępcę burmistrza Macieja Chaberskiego.

To zasadnicza różnica. Brak szczegółowej kalkulacji nie oznacza automatycznie, że budowa kompostowni byłaby opłacalna. Oznacza jednak, że urząd nie przedstawił rachunku potwierdzającego wcześniejsze stanowisko o jej nieopłacalności.

44 TYSIĄCE TON OKAZAŁY SIĘ POMYŁKĄ

Kolejna kwestia dotyczy porównania Kępic z Dzierzgoniem.

W majowej odpowiedzi urząd przekonywał, że z terenu Kępic zbiera się rocznie około 320 ton bioodpadów, natomiast w Dzierzgoniu ilość ta jest trzykrotnie większa. Jednocześnie wskazano liczbę aż 44 260 ton.

Radny zwrócił uwagę na oczywistą sprzeczność. Podana wielkość nie była trzykrotnością 320 ton, lecz wartością ponad 138 razy większą.

Po interwencji urząd przyznał, że popełniono omyłkę pisarską. Według skorygowanych informacji w Dzierzgoniu zbiera się i przetwarza w instalacji około 1100 ton bioodpadów rocznie. Dane te, jak wyjaśniono, uzyskano podczas rozmowy z prezesem tamtejszego zakładu gospodarki komunalnej.

Pierwotnie podana liczba była więc około 40 razy większa od skorygowanej.

Urząd podtrzymał jednak, że Dzierzgoń stanowi wartościowy punkt odniesienia ze względu na porównywalną liczbę mieszkańców oraz doświadczenie w gospodarowaniu bioodpadami.

PONAD 1190 ZŁ ZA TONĘ. KOSZTY ROSNĄ

Odpowiedź na interpelację ujawniła również, ile kosztuje obecnie funkcjonujący system gospodarowania bioodpadami w Kępicach.

W 2023 roku kompleksowy koszt przypadający na tonę wynosił 1018,52 zł. Rok później wzrósł do 1139,24 zł, natomiast w 2025 roku osiągnął 1192 zł.

Oznacza to wzrost o 173,48 zł na tonie w ciągu dwóch lat, czyli o około 17 procent.

Ważne jest jednak zastrzeżenie: nie są to wyłącznie opłaty za samo kompostowanie. Urząd wskazuje, że stawki mają charakter kompleksowy i wynikają z ryczałtowego systemu rozliczeń.

W latach 2023–2025 zadanie realizowała Spółdzielnia Socjalna „Zielony punkt”, a zamówienia udzielano w trybie z wolnej ręki.

Nie przedstawiono natomiast szczegółowego rozdzielenia kosztów odbioru, transportu i przetwarzania bioodpadów. Bez takich danych trudno rzetelnie porównać obecny system z wariantem uruchomienia własnej instalacji.

KOMPOSTOWNIA DLA KILKU GMIN?

Radny zaproponował rozwiązanie wykraczające poza potrzeby samych Kępic.

Chodzi o instalację mogącą przetwarzać do 1000 ton bioodpadów rocznie. Z tej przepustowości około 320 ton mogłyby wykorzystywać Kępice, a pozostałe 680 ton pozostawałoby do dyspozycji sąsiednich samorządów lub innych uprawnionych podmiotów.

Taki model mógłby zwiększyć wykorzystanie instalacji i rozłożyć koszty jej funkcjonowania na większą ilość odpadów. Czy rzeczywiście przyniósłby oszczędności? Tego bez analizy nadal nie wiadomo.

Gmina przyznała, że przygotowanie specjalistycznej analizy wymagałoby zlecenia jej zewnętrznej firmie. Opracowanie musiałoby uwzględniać między innymi koszty inwestycyjne i operacyjne, dostępność odpadów z innych samorządów oraz uwarunkowania formalne.

Jednocześnie zapowiedziano wystąpienie do sąsiednich gmin o informacje dotyczące ilości wytwarzanych bioodpadów, kosztów ich zagospodarowania i ewentualnych możliwości współpracy.

Na razie są to jednak deklaracje, a nie gotowy projekt wspólnej inwestycji.

RECYKLING DALEKO PONIŻEJ WYMAGANEGO POZIOMU

Jeszcze bardziej niepokojące są dane dotyczące recyklingu odpadów komunalnych w gminie Kępice.

Według odpowiedzi urzędu w 2023 roku osiągnięto 30 procent, w 2024 roku 31 procent, a w 2025 roku zaledwie 29 procent.

Tymczasem ustawowe wymagania były znacznie wyższe. W 2023 roku gminy miały osiągnąć co najmniej 35 procent przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, w 2024 roku 45 procent, a w 2025 roku już 55 procent.

Kępice w 2025 roku znalazły się zatem aż 26 punktów procentowych poniżej ustawowego minimum. Co więcej, wynik był gorszy niż rok wcześniej.

Tak duża różnica rodzi pytania o skuteczność obecnego systemu i ewentualne konsekwencje finansowe nieosiągnięcia wymaganych poziomów.

W odpowiedzi urząd poinformował także, że do recyklingu organicznego zaliczono 21,6375 tony bioodpadów kompostowanych u źródła, co według przedstawionych obliczeń poprawiło wskaźnik o około jeden punkt procentowy.

Same wyliczenia również wymagają doprecyzowania. W piśmie wskazano bowiem 2243,7725 tony jako masę uwzględnioną w liczniku oraz 2222,1350 tony jako podstawę obliczenia wskaźnika. Z tak przedstawionych wartości nie wynika deklarowane 29 procent, dlatego sposób ich zestawienia wymaga wyjaśnienia.

GMINA NIE ZAMYKA TEMATU. ALE KONKRETNEGO PLANU NADAL NIE MA

Władze Kępic podkreślają, że nie wykluczają budowy własnej instalacji do przetwarzania bioodpadów.

Urząd monitoruje krajowe i unijne programy wsparcia, w tym możliwości dofinansowania ze środków funduszy ochrony środowiska oraz programów regionalnych.

Rozważane jest również uwzględnienie inwestycji w wojewódzkim planie gospodarki odpadami, jeżeli prace przygotowawcze osiągną bardziej zaawansowany etap.

Nie przedstawiono jednak terminu wykonania analizy ekonomicznej, kosztu jej przygotowania ani harmonogramu ewentualnej inwestycji.

Radny Stelmach w swojej interpelacji zaznaczył, że nie domaga się budowy kompostowni za wszelką cenę. Chce przede wszystkim, aby decyzja o jej przyszłości opierała się na rzeczywistych danych ekonomicznych, technicznych i środowiskowych.

I właśnie tutaj znajduje się sedno całej sprawy.

Kępice wydają coraz więcej na gospodarowanie bioodpadami, nie osiągają wymaganych poziomów recyklingu, a jednocześnie nie mają szczegółowej analizy, która pozwoliłaby rozstrzygnąć, czy własna kompostownia byłaby korzystniejszym rozwiązaniem.