Wnuk stryjeczny Witkacego honorowym obywatelem Słupska

Rada Miejska w Słupsku jednogłośnie przyznała prof. Maciejowi Rafałowi Witkiewiczowi tytuł honorowego obywatela miasta. Wnuk stryjeczny Witkacego przez lata przekazał miejscowemu muzeum ponad 180 obiektów. Podczas sesji przypomniano też jego operowe występy i finansowanie nagród dla uczestników konkursu „Witkacy pod strzechy”.

O planach uhonorowania profesora informowaliśmy już w połowie października. Teraz jest ostateczna decyzja: 28 października Rada Miejska w Słupsku jednogłośnie przyznała Maciejowi Rafałowi Witkiewiczowi tytuł Honorowego Obywatela Miasta Słupska. Za uchwałą głosowało wszystkich 20 uczestniczących w głosowaniu radnych.

Profesor został 25. honorowym obywatelem Słupska. Jednak znacznie ciekawsze od samego wyniku głosowania okazały się argumenty, jakie przedstawiono na rzecz jego kandydatury. Pokazały one, jak wiele miasto zawdzięcza człowiekowi, który formalnie nie jest jego mieszkańcem.

WITKACY NIGDY TU NIE BYŁ, ALE MA NAWET TABLICĘ

Prezydent Słupska Krystyna Danilecka-Wojewódzka zwraca uwagę na pewien paradoks. Stanisław Ignacy Witkiewicz nigdy nie odwiedził miasta, które dzisiaj tak mocno kojarzy się z jego twórczością.

– Witkacy nigdy w Słupsku nie był, aczkolwiek ma tablicę na ulicy Sienkiewicza – przypomina prezydent.

::event{"type":"horizontal","item":"506"}

Jak podkreśla, obecność dzieł artysty w Muzeum Pomorza Środkowego sprawiła, że stał się on jednym z najważniejszych symboli kulturalnych miasta. Jego nazwisko noszą Nowy Teatr oraz Liceum Sztuk Plastycznych, a twórczość inspiruje kolejne pokolenia artystów.

Wokół Witkacego organizowane są konkursy literackie, przedsięwzięcia artystyczne i spotkania naukowe. Jego postać pojawia się również na słupskich muralach. To wszystko buduje rozpoznawalność miasta, które od lat posiada największą na świecie kolekcję dzieł tego artysty.

– Każde miasto szuka takiej marki, którą może się wyróżnić – zauważa Krystyna Danilecka-Wojewódzka.

I właśnie ta niezwykła obecność Witkacego w Słupsku sprawiła, że miastem zainteresował się jego krewny, prof. Maciej Rafał Witkiewicz.

W tym roku profesor skończył 80 lat. Od kilkunastu lat regularnie przyjeżdża do Słupska, uczestnicząc w wydarzeniach kulturalnych, konkursach i spotkaniach organizowanych przez muzeum. Nie ogranicza się jednak do obecności na uroczystościach.

RODZINNE SKARBY MOGŁY ZOSTAĆ GDZIE INDZIEJ

Najważniejszym argumentem przemawiającym za uhonorowaniem profesora jest jego wieloletnia hojność. Od 2011 roku przekazał Muzeum Pomorza Środkowego ponad 180 obiektów związanych z historią rodziny Witkiewiczów.

Wśród darów znalazły się dzieła sztuki, portrety, listy, fotografie, meble oraz rodzinne pamiątki. Część z nich pochodzi ze słynnej zakopiańskiej Witkiewiczówki.

Prezydent podkreśla, że profesor jako spadkobierca rodzinnego dziedzictwa mógł postąpić zupełnie inaczej. Przechowywane przez niego przedmioty przedstawiają przecież ogromną wartość artystyczną i materialną.

– Dziedziczy je, a jednak postanowił się nimi dzielić i wybrał miasto Słupsk – mówi Krystyna Danilecka-Wojewódzka.

Wartość przekazanych obiektów jest trudna do oszacowania. Prezydent przywołuje przykład portretów Witkacego, których ceny mogą sięgać co najmniej 200 tys. zł za pojedynczą pracę. W przypadku rodzinnych pamiątek znaczenie ma jednak nie tylko wartość rynkowa. Część przedmiotów stanowi unikatowe świadectwo życia artysty i jego najbliższych.

Profesor nie zdecydował się zatrzymać całego tego dziedzictwa wyłącznie dla rodziny ani traktować go jako źródła dochodu. Zamiast tego przez lata wzbogacał publiczne zbiory, dostępne dla mieszkańców i turystów.

Ten aspekt mocno zaakcentował również radny Mieczysław Jaroszewicz, były dyrektor Muzeum Pomorza Środkowego.

– Te 180 artefaktów, które bezpłatnie przekazał naszej instytucji, to wyraz szacunku dla Muzeum Pomorza Środkowego za tak skrupulatne gromadzenie spuścizny po Witkacym – podkreśla.

Jaroszewicz zwraca uwagę, że rodzinne zbiory mogły zasilić inną placówkę muzealną, szczególnie związaną z Zakopanem, gdzie Witkiewiczowie mają swoje historyczne korzenie.

– Ale wybrał Słupsk – zaznacza radny.

To właśnie ten wybór uznano za szczególnie ważny. Dzięki niemu miasto nie tylko wzbogaciło swoją kolekcję, ale również umocniło pozycję ośrodka badań nad życiem i twórczością Witkacego.

CZTERNASTA EMERYTURA ZAMIAST HONORARIUM

Działalność profesora nie kończy się na muzealnych darowiznach. Od lat angażuje się również w konkurs interpretacji dzieł Witkacego „Witkacy pod strzechy”, który przyciąga do Słupska twórców z różnych części Polski.

Prezydent przypomina, że profesor pełni w nim niezwykłą funkcję jurora ekscentrycznego. Co więcej, zadeklarował, że zamierza pozostać nim do końca życia.

Za swoją pracę nie pobiera honorarium. Przeciwnie, sam wspiera finansowo uczestników.

Co roku przeznacza swoją czternastą emeryturę na nagrodę dla najciekawszej osobowości konkursu.

Jak podkreśla prezydent, jest to jeden z przykładów bezinteresownego zaangażowania profesora w życie kulturalne Słupska.

Witkiewicz uczestniczy też w wydarzeniach związanych z rocznicami urodzin artysty, prezentacjami nowych muzealnych nabytków czy przedsięwzięciami promującymi jego twórczość. Przyjeżdża do miasta kilka razy w roku.

Jego działalność została już doceniona na szczeblu wojewódzkim. W 2025 roku otrzymał Pomorską Nagrodę Artystyczną w kategorii Mecenas Kultury.

ŚPIEWAŁ W OPERACH. WYSTĘPOWAŁ TAKŻE NA SŁUPSKIM ZAMKU

Podczas dyskusji przypomniano również mniej znaną część biografii profesora. Maciej Rafał Witkiewicz sam jest uznanym artystą, śpiewakiem operowym i pedagogiem muzycznym.

Mieczysław Jaroszewicz opowiada, że zna profesora od co najmniej 20 lat. Spotykał go wielokrotnie podczas konferencji naukowych, wizyt muzealnych oraz wydarzeń artystycznych.

Szczególnie zapamiętał jeden z występów.

Jaroszewicz wspomina piękny występ profesora, bas-barytona, w sali rycerskiej Zamku Książąt Pomorskich podczas Nocy Muzeów.

Radny przypomina również o operowej karierze profesora, który występował na polskich i zagranicznych scenach. Wśród przywołanych przez niego osiągnięć znalazł się występ w operze „Borys Godunow” w Kijowie.

Zdaniem Jaroszewicza profesor zasługuje na uznanie nie tylko jako darczyńca, lecz także jako osoba, która przez lata promowała Słupsk w środowisku artystycznym.

Posłużył się przy tym porównaniem do Jerzego Waldorffa, znanego publicysty muzycznego i popularyzatora kultury.

Radny porównuje rolę Witkiewicza dla Słupska do znaczenia Jerzego Waldorffa w muzyce i nazywa profesora niezwykle cennym ambasadorem miasta.

To określenie dobrze oddaje charakter działalności profesora. Jego związki ze Słupskiem nie wynikają bowiem z miejsca zamieszkania, działalności politycznej czy zawodowych obowiązków, lecz z wieloletniego osobistego zaangażowania.

HONOROWE OBYWATELSTWO ZA RZECZYWISTE ZASŁUGI

Krystyna Danilecka-Wojewódzka podkreśla, że profesor nie musi posiadać słupskiego adresu, aby być traktowanym jako osoba blisko związana z miastem.

Zwraca uwagę, że jego pomoc ma konkretny, materialny wymiar, a jednocześnie przekłada się na promocję Słupska i wzbogacanie jego życia kulturalnego.

Przez kilkanaście lat profesor stał się stałym uczestnikiem najważniejszych wydarzeń poświęconych Witkacemu. Zainteresowanie rodzinnym dziedzictwem połączył z przyjaźnią z pracownikami muzeum i miejscowymi środowiskami artystycznymi.

Jak wynika z argumentów przedstawionych przez prezydent i radnego Jaroszewicza, nadanie honorowego obywatelstwa było przede wszystkim wyrazem wdzięczności za wieloletnią, bezinteresowną działalność.

Ostatecznie kandydatura nie wzbudziła żadnego sprzeciwu. Wszystkich 20 radnych biorących udział w głosowaniu poparło przyznanie profesorowi tytułu.

W ten sposób Maciej Rafał Witkiewicz dołączył do grona osób szczególnie zasłużonych dla Słupska.

Historia ma przy tym dość przewrotny finał. Witkacy, choć nigdy nie odwiedził miasta nad Słupią, stał się jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych symboli. Jego wnuk stryjeczny przyjeżdża tu regularnie, przekazuje bezcenne pamiątki i wspiera miejscową kulturę.

Witkacy w Słupsku nigdy nie był. Jego rodzina znalazła tu jednak miejsce, w którym pamięć o artyście jest pielęgnowana z wyjątkową troską. Teraz miasto oficjalnie podziękowało za to jednemu z jego najważniejszych darczyńców.