INTERpłciowa mistrzyni i chichot historii. Ulica Walasiewiczówny znika ze Słupska

​Sprawa wydaje się przesądzona, ale zanim zapadnie ostateczna klamka, temat trafi pod obrady słupskich radnych. Już na najbliższej sesji Rady Miejskiej samorządowcy pochylą się nad uchwałą, która wymazuje z mapy miasta ulicę Stanisławy Walasiewiczówny. Choć urzędnicy argumentują to porządkowaniem geodezyjnym, w tle wybrzmiewa niezwykła historia patronki – osoby interpłciowej, której nazwisko stało się symbolem jednego z największych paradoksów w historii miasta.

::addons{"type":"only-with-us", "color":"black"}

​Kim była postać, której ulica wkrótce przestanie istnieć? Życiorys Stanisławy Walasiewicz, w USA znanej jako Stella Walsh, to gotowy scenariusz na film sensacyjny. Urodzona w Polsce w 1911 roku, wyemigrowała z rodzicami do Stanów Zjednoczonych, dorastając w Cleveland. Mimo że Amerykanie kusili ją obywatelstwem, zawsze startowała z orłem na piersi. W 1932 roku w Los Angeles sięgnęła po olimpijskie złoto, bijąc rekord świata na 100 metrów. Była dominatorką – w swojej karierze zdobyła ponad 5 tysięcy medali i trofeów, a jej rekordy (często nieoficjalne) liczono w dziesiątkach. Przez dekady uchodziła za wzór kobiecej atletyki, choć jej fizjonomia i niski głos już za życia budziły plotki, które skutecznie uciszała swoimi wynikami.

​Prawdziwy wstrząs nastąpił dopiero po jej śmierci. W 1980 roku 69-letnia Walasiewicz zginęła od przypadkowej kuli podczas napadu na sklep w Cleveland. Obowiązkowa w takim przypadku sekcja zwłok ujawniła, że mistrzyni była osobą interpłciową. Posiadała męskie i żeńskie cechy płciowe, w tym chromosom Y, co dziś medycyna określa mianem mozaicyzmu czy dysgenezji gonad. Przez całe życie funkcjonowała jednak społecznie i prawnie jako kobieta.

​To właśnie ten wątek biologiczny, spleciony z historią polityczną, budzi dziś największe zdziwienie w słupskim ratuszu. Sprawę nagłośnił Przewodniczący Rady Miejskiej, Paweł Szewczyk, który podczas analizy dokumentów odkrył zaskakującą zbieżność dat. Ulica w Słupsku została nadana 30 stycznia 1981 roku.

​– To niebywała rzecz i swoisty chichot historii. Miejska Rada Narodowa nadała tę nazwę, gdy USA były postrzegane jako imperialistyczny wróg. Zdecydowano się uhonorować sportowca żyjącego i tragicznie zmarłego w Stanach Zjednoczonych – komentuje sprawę przewodniczący.

​Szewczyk zwraca uwagę na ironię losu: w konserwatywnym PRL-u uhonorowano osobę nieheteronormatywną (choć nieświadomie), a w wolnej, demokratycznej Polsce, jej ulica ma zostać zlikwidowana. Oczywiście powód jest prozaiczny – ulica Walasiewiczówny fizycznie nie istnieje. To pas zieleni i nieużytków stykający się z ulicą Olimpijską, który nigdy nie doczekał się realizacji.

​– Teraz, w dobie liberalizmu światopoglądowego, likwidujemy ulicę takiej osoby, podczas gdy ustanowiono ją w głębokim PRL-u. To historia pełna sprzeczności. Decyzja ma charakter porządkowy, bo tam po prostu rosną chaszcze, ale kontekst jest fascynujący – dodaje Paweł Szewczyk.

​Temat ten stanie się jednym z punktów najbliższej sesji Rady Miejskiej. Radni będą musieli zdecydować, czy administracyjny porządek jest ważniejszy od historycznej symboliki. Czy Słupsk pożegna się z legendarną Stellą Walsh bezpowrotnie? Wiele wskazuje na to, że uchwała zostanie przyjęta, a tabliczka z jej nazwiskiem trafi do muzeum osobliwości lokalnej historii.

::news{"type":"see-also","item":"10889"}

::addons{"type":"only-with-us", "color":"black"}